فرض کنید یک قرارداد ۱۰ میلیارد تومانی برنده شده‌اید. ۵ درصد این مبلغ می‌شود ۵۰۰ میلیون تومان. شما به عنوان پیمانکار به بانک مراجعه می‌کنید و می‌گویید: «من برای این قرارداد یک ضمانت‌نامه ۵۰۰ میلیونی می‌خواهم». بانک هم که عاشق چشم و ابروی ما نیست! از شما «وثیقه» می‌خواهد. این وثیقه می‌تواند سند ملکی، سپرده نقدی یا ترکیبی از چک و سفته (بسته به اعتبار شرکت شما در بانک) باشد.

بانک این وثیقه را پیش خودش بلوکه می‌کند و یک برگه رسمی (ضمانت‌نامه) به شما می‌دهد. شما این برگه را دوستی‌دستی تقدیم کارفرما می‌کنید. حالا کارفرما خیالش راحت است که اگر شما پروژه را رها کردید یا خرابکاری کردید، می‌تواند برود بانک و آن ۵۰۰ میلیون تومان را نقد کند! این ضمانت‌نامه باید تا یک ماه پس از تحویل موقت معتبر باشد و مدام تمدید شود.

شما یک ماه در کارگاه کار کرده‌اید (بتن‌ریزی، آرماتوربندی و…). متره و برآورد می‌کنید و می‌بینید دقیقاً ۱۰۰ میلیون تومان کار کرده‌اید. این صورت‌وضعیت را می‌فرستید و تایید می‌شود. آیا کارفرما ۱۰۰ میلیون به حساب شما می‌ریزد؟ خیر!

کارفرما ۱۰ درصد این مبلغ، یعنی ۱۰ میلیون تومان را نگه می‌دارد (به عنوان تضمین حسن انجام کار) و آن را در حساب سپرده خودش قرار می‌دهد. با فرض اینکه کسورات دیگری (مثل بیمه و مالیات) نداشته باشیم، کارفرما ۹۰ میلیون تومان به شما پرداخت می‌کند.

این اتفاق هر ماه تکرار می‌شود. در پایان پروژه، نصف این پول‌های جمع شده پس از تصویب صورت‌وضعیت قطعی (ماده ۴۰) به شما برمی‌گردد و نصف دیگرش می‌ماند برای روز وداع، یعنی پس از تحویل قطعی.

در این روز، «هیات تحویل موقت» (شامل نماینده کارفرما، نماینده مشاور و خود شما) وارد کارگاه می‌شوند. هیات با کلاه‌های ایمنی، چک‌لیست به دست، از موتورخانه تا پشت‌بام را قدم به قدم چک می‌کنند. آن‌ها شیرآلات را باز می‌کنند، درها را می‌بندند، شیب‌بندی‌ها را نگاه می‌کنند. آیا همه‌چیز بی‌نقص است؟ معمولاً خیر!

نماینده مشاور یک برگه درمی‌آورد و شروع به نوشتن می‌کند: «پمپ شماره ۲ لرزش دارد»، «گچ‌کاری طبقه سوم تبله کرده»، «دستگیره درِ ورودی لق است». به این لیست اصطلاحاً «لیست نواقص» (Punch List) می‌گویند.

هیات تحویل این لیست را ضمیمه صورتمجلس می‌کند و به شما یک مهلت می‌دهد (مثلاً ۲۰ روز) تا این عیب‌ها را برطرف کنید. شما کارگرها را می‌آورید و نواقص را رفع می‌کنید. پس از اعلام رفع نقص از جانب شما، مهندس مشاور دوباره کار را بازدید می‌کند و اگر عیبی نمانده باشد، صورتمجلس تحویل موقت و گواهی رفع نواقص تایید می‌شود.

فرض کنید دوره تضمین در قرارداد شما یک ساله است. در این یک سال، کارفرما از ساختمان استفاده می‌کند. حالا اگر در ماه ششم، به خاطر کیفیت بد ایزوگامی که شما کار کرده‌اید، سقف چکه کند چه می‌شود؟

طبق ماده ۴۲، کارفرما سریعاً نامه‌ای به شما می‌زند که «پیمانکار عزیز، سقف چکه می‌کند، بیا درستش کن!». شما حداکثر ۱۵ روز مهلت دارید که بروید و به هزینه خودتان آن خرابی را که ناشی از کار خودتان بوده، تعمیر کنید.

وقتی این دوره یک ساله گارانتی تمام شد، شما دوباره نامه می‌زنید که بیایید کار را «تحویل قطعی» بگیرید. هیات دوباره می‌آید، ساختمان را نگاه می‌کند و اگر نقصِ ناشی از کار شما وجود نداشته باشد، موضوع پیمان تحویل قطعی می‌شود. اینجاست که نفس راحتی می‌کشید، بقیه پول‌های بلوکه‌شده‌تان در ماده ۳۵ (کسور حسن انجام کار) آزاد می‌شود و پروژه برای شما به یک خاطره و رزومه شیرین تبدیل می‌گردد!