تجربه واقعی از یک اشتباه همه‌گیر

در اولین سال‌های کارم به‌عنوان مهندس عمران و مدیر پروژه، فکر می‌کردم مدیریت ریسک یعنی در همان شروع کار، یک جلسه مطول بگذاریم، یک فایل اکسل شیک پر از فرمول و کدهای رنگی جذاب به نام Risk Register بسازیم و خوشحال باشیم که پروژه سیستم ریسک دارد.

اما در یکی از پروژه‌ها، دقیقاً زمانی که وارد مرحله نازک‌کاری و ورود پیمانکاران متعدد جزء شدیم، در کمال غافلگیری پروژه به علت تأخیر در تأمین تجهیزات و خلف وعده پیمانکاران خوابید؛ همان مشکلاتی که ماه قبل در فایل ریسک نوشته شده بود اما هیچ‌کس پیگیرش نبود.

این تجربه تلخ به من آموخت که اکثر پروژه‌های ساختمانی از «ناشناخته بودن ریسک‌ها» ضربه نمی‌خورند، بلکه از تبدیل شدن مدیریت ریسک به یک «نمایش اداری و کاغذبازی بی‌خاصیت» شکست می‌خورند.

مدیریت ریسک؛ ابزار تصمیم‌گیری یا بوروکراسی اداری؟

من این دیدگاه رایج را که «مدیریت ریسک فقط مخصوص پروژه‌های بزرگ است یا یک بار تنظیم مستندات در ابتدای کار کافیست» کاملاً رد می‌کنم. موضع من صریح است: حتی در کوچک‌ترین پروژه ساختمانی شهری هم، اگر برای هر ریسک یک Risk Owner (متولی مشخص) نداشته باشید و فایل ریسک همراه با تغییر فازهای پروژه به‌روزرسانی نشود، شما مدیریت ریسک اجرا نکرده‌اید؛ صرفاً بوروکراسی اداری تولید کرده‌اید.

۴ اشتباه کشنده که سیستم ریسک پروژه را بی‌خاصیت می‌کند

وقتی پرونده پروژه‌های متوقف‌شده یا دچار ادعای حقوقی را بررسی می‌کنیم، معمولاً به ۴ اشتباه ساختاری زیر می‌رسیم:

یک سیستم ریسک واقعی در کارگاه چگونه کار می‌کند؟

برای اینکه مدیریت ریسک از روی کاغذ وارد تصمیم‌گیری‌های واقعی کارگاهی شود، باید در هر جلسه کارگاهی صراحتاً به ۳ سؤال زیر پاسخ دهید:

جمع‌بندی و گام بعدی

مدیریت ریسک زمانی اثرگذار است که بخشی از فرهنگ اجرایی و جلسات هفتگی کارگاه باشد، نه فایلی که فقط برای ارائه به کارفرما ساخته می‌شود. اگر می‌خواهید سیستم مدیریت پروژه، کنترل ریسک و ساختار تعامل با پیمانکاران را به‌جای تعاریف تئوریک و کاغذبازی، بر اساس استانداردهای بین‌المللی و متناسب با واقعیت پروژه‌های ساختمانی شهری پیاده‌سازی کنید، نحوه پیاده‌سازی گام‌به‌گام آن را در کتاب مدیریت پروژه‌های متداول شهری (بر مبنای PMBOK) تشریح کرده‌ام تا بتوانید کارگاه خود را از مدیریت بحران هیجانی به یک سیستم پیشگیرانه منتقل کنید.