جانمایی و برنامه‌ریزی فضایی

در خانه‌های مسکونی متعارف، هر دو نوع سرویس‌های بهداشتی ایرانی و فرنگی پیش‌بینی می‌شوند. معمولاً یک سرویس ایرانی به همراه دست‌شویی در محل نزدیک ورودی قرار دارد و حمام در بخش اتاق‌های خواب به همراه سرویس‌های فرنگی طراحی می‌شود.

در خانه‌های با مساحت بزرگ‌تر، یک سرویس دیگر در بخش اتاق‌خواب‌ها و یک سرویس کامل در اتاق‌خواب اصلی در نظر گرفته می‌شود. در هر صورت ابعاد و اندازه وسایل موجود در فضا، نحوه استفاده از تجهیزات و حرکت در آن در تعیین اندازه و ابعاد سرویس‌های بهداشتی نقش مهمی دارند.

گاهی ممکن است توالت، حمام و سینک دست‌شویی در یک فضا قرار بگیرند که باید با توجه به عملکرد هر یک به فاصله میان آن‌ها دقت کرد.

ملاحظات طراحی دست‌شویی و روشویی

در تصویر (۴۷-۳) ملاحظاتی در خصوص محل دست‌شویی، شست‌وشوی دست و صورت نشان می‌دهد. مهم‌ترین مسئله در این تصویر، ارتفاع دست‌شویی از سطح زمین است. با توجه به تفاوت در ابعاد سنی و جنسیت‌های متفاوت، طراحی ابعاد دست‌شویی مقیاس‌های انسانی متفاوتی خواهد داشت. تصویر (۴۸-۳)

تصویر ۴۷-۳: دست‌شویی – ملاحظات اندام‌سنجی مربوط به مردان

تصویر ۴۸-۳: دست‌شویی – ملاحظات اندام‌سنجی مربوط به زنان و کودکان

ارتفاع نصب دست‌شویی باید به‌گونه‌ای در نظر گرفته شود که برای اکثر افراد قابل استفاده باشد. در تصویر (۴۹-۳) چنین ارتفاعی نشان داده شده است. محل آینه را نیز باید متناسب با ارتفاع دید افراد تعیین نمود.

تصویر ۴۹-۳

جدول ابعاد دست‌شویی

استانداردهای توالت فرنگی

علاوه بر اهمیت اندازه توالت فرنگی، محدوده اطراف آن و فاصله آن با دیوار یا مانع باید به‌گونه‌ای باشد که موجب دسترسی آسان فرد به لوازم جلو و کنار محل نشستن او شود. (تصویر ۵۰-۳)

تصویر ۵۰-۳

جدول ابعاد توالت فرنگی

ابعاد و الزامات فضای دوش

اندازه این اتاقک با توجه به میزان راحتی افراد تا حد زیادی متغیر است.

همان‌طور که در تصویر (۵۱-۳) مشخص است با در نظر گرفتن فاصله ۱۳۸ سانتی‌متر عرض برای این فضا، می‌توان یک سطح مخصوص نشستن در نظر گرفت.

برای راحتی تمام افراد استفاده‌کننده از دوش، مناسب است که ارتفاع دوش قابل تنظیم باشد. تصویر (۵۲-۳)

تصویر ۵۱-۳: حداقل فواصل مربوط به دوش

تصویر ۵۲-۳

جدول ابعاد فضای دوش

طراحی فضای حمام و ابعاد وان

در صورتی که در فضای حمام از وان استفاده می‌شود، باید ابعاد حمام را متناسب با وان‌های موجود در بازار طراحی نمود. (تصویر ۵۳-۳)

۱ – وان‌ها متناسب با مقیاس انسانی و به‌صورت یک یا دو نفره در بازار هستند.

ابعاد و فواصل مورد نیاز در گونه‌های مختلف حمام در تصویر (۵۴-۳) نشان داده شده است.

تصویر ۵۳-۳: وان حمام یک‌نفره و دونفره

تصویر ۵۴-۳: گونه‌های مختلف حمام

جدول ابعاد وان حمام