راهنمای جامع ماده ۲۹ شرایط عمومی پیمان | تغییر مقادیر کار
- دسته بندی: آزمون کارشناس رسمی دادگستری, مدیریت پیمان
- راهنمای جامع ماده ۲۹ شرایط عمومی پیمان | تغییر مقادیر کار
- حامد یگانه فر
- 2026/08/04
- بدون دیدگاه
راهنمای جامع ماده ۲۹ شرایط عمومی پیمان | تغییر مقادیر کار
فهرست مطالب
راهنمای جامع ماده ۲۹: تغییر مقادیر کار و قیمتهای جدید
ماده ۲۹ شرایط عمومی پیمان، یکی از پرکاربردترین و حساسترین مواد در مدیریت ادعا (Claim) و قراردادهای عمرانی است. در این مقاله به بررسی دقیق سقفهای مجاز تغییرات و نحوه ابلاغ کارهای جدید میپردازیم.
تجسم سقفهای قانونی تغییرات (درصدی از مبلغ اولیه)
تغییرات مقادیر و قیمتهای جدید، ابزاری برای انعطاف پیمان هستند اما همگی محدود به سقفهای ریالی مشخصی میباشند. نمودار زیر این محدودیتها را نمایش میدهد:
شرح تفصیلی ماده ۲۹ شرایط عمومی پیمان
۱. اصول کلی تغییر مقادیر کار
در حین اجرای کار ممکن است مقادیر درج شده در فهرست بها و مقادیر منضم به پیمان تغییر کند. این تغییرات باید در چارچوب موضوع پیمان باشد.
روند ابلاغ تغییرات:
- محاسبه: توسط مهندس مشاور انجام میشود.
- تصویب: باید به تایید و تصویب کارفرما برسد.
- اجرا: پیمانکار با دریافت ابلاغ موظف به انجام کار است.
- نرخ: انجام کار باید با نرخ پیمان (قرارداد) باشد.
۲. سقف افزایش مبلغ پیمان (بند الف)
جمع مبلغ مربوط به افزایش مقادیر و مبلغ کارهای با قیمت جدید، دارای یک سقف محدودکننده است.
- این محدودیت شامل جمع جبری افزایشها است.
- پیمانکار موظف به اجرای کار تا این سقف ۲۵ درصد است و نمیتواند امتناع کند.
۳. کاهش مقادیر و حذف کار (بند ب)
همانند افزایش کار، کاهش مقادیر نیز سقف مشخصی دارد. جمع مبلغ مربوط به کاهش مقادیر و حذف آنها نباید از ۲۵ درصد مبلغ اولیه پیمان بیشتر شود.
| میزان کاهش مقادیر | وضعیت پیمانکار | نتیجه / اقدام |
|---|---|---|
| کمتر از ۲۵٪ (≤۲۵٪) | موظف به ادامه کار | ادامه کار با همان نرخ پیمان |
| بیشتر از ۲۵٪ (>۲۵٪) | دارای حق انتخاب | انصراف و ختم پیمان طبق ماده ۴۸ (در صورت عدم توافق) |
| بیشتر از ۲۵٪ (>۲۵٪) | موافق با ادامه کار | ادامه کار با توافق طرفین |
تعریف حذف کار: کارهایی که کلاً از تعهد پیمانکار خارج میشوند (مبلغ اولیه پیمان پس از کسر کارهای حذف شده موضوع ماده ۲۸ محاسبه میشود).
۴. حدود اختیارات در ابلاغ تغییرات
تمامی تغییرات نیازمند تصویب مستقیم کارفرما نیستند و مهندس مشاور نیز تا سقف مشخصی دارای اختیار ابلاغ است.
- تا سقف ۱۰ درصد (۰ تا ۱۰٪): تغییرات ریز مقادیر تا ۱۰٪ مبلغ اولیه پیمان، با دستور مهندس مشاور قابل عمل است.
- بیشتر از ۱۰ تا ۲۵ درصد: تغییرات عمده اضافه بر ۱۰٪، حتماً نیازمند تصویب کارفرما است.
۵. قیمتهای جدید (بند ج)
اگر کارهایی ابلاغ شود که قیمت و مقدار آن در فهرست بها پیشبینی نشده باشد، باید برای آن “قیمت جدید” (آیتم ستارهدار) تعیین گردد.
مراحل تعیین قیمت جدید:
- پیمانکار باید بیدرنگ (Immediately) قیمت پیشنهادی خود را با تجزیه بها (Price Breakdown) تسلیم کند.
- قیمت با توافق پیمانکار و مهندس مشاور تعیین میشود.
- قیمت نهایی باید به تصویب کارفرما برسد تا قابل پرداخت باشد.
۶. نحوه محاسبه و سقف قیمتهای جدید (بند د)
محاسبه قیمت جدید باید بر حسب هزینه اجرای کار در محل اجرا محاسبه گردد.
- تنها ضریب بالاسری (Overhead) پیمان به قیمتهای جدید اعمال میشود (ضرایب دیگر اعمال نمیگردد).
- تبصره: اگر پیمان دارای فهرست بهای پایه باشد، اولویت استخراج قیمتها با فهرست بهای پایه است.
۷. تفاوت کاهش طبیعی مقادیر با کاهش دستوری
کاهش مقادیر در کارگاه به دو صورت رخ میدهد. درک تفاوت این دو برای احقاق حق پیمانکار بسیار مهم است:
| نوع کاهش | شرح و منشاء | پیامد حقوقی در صورت عبور از ۲۵٪ |
|---|---|---|
| کاهش دستوری | کاهش یا حذف کار توسط دستور و ابلاغ کارفرما | پیمانکار حق فسخ (ختم ماده ۴۸) دارد |
| کاهش طبیعی (اجرا) | پس از تکمیل کار مشخص شود حجم واقعی کمتر از برآورد بوده (مثل رسیدن زودتر به کف سنگی در گودبرداری) | عدم حق فسخ؛ نرخ پیمان معتبر است و ملاک، صورتوضعیت قطعی خواهد بود |
